Blogs betrouwbaar zijn

Vertrouwen en rol commprof

19 nov , 2018  

Meer dan 150 aanwezigen bij het Communicatiefestival, gehouden bij de Hanzehogeschool in Groningen, hoorden regelmatig de volgende woorden: ‘vertrouwen’ en ‘rol communicatieprof’. Zowel tijdens de presentaties op het podium als tijdens de workshops. Vertrouwen is een groot issue op dit moment. Diverse sprekers (toch niet de eerste de besten) haalden de Edelman Trust Barometer aan; het staat er voor de meeste organisaties niet best voor. Sprekers constateerden niet alleen de problemen, maar kwamen ook met oplossingen, vooral door de communicatieprofessional een andere rol toe te bedelen.

Verschillende inzichten

Karel Winkelaar gaf aan dat als je strategische communicatie wilt beoefenen, de communicatieprofessional zich toch eerst vooral op de organisatie moet richten. Wat wil het bestuur? Hoe kun je dat leveren, zonder alleen maar in vage termen over communicatie te spreken en over welke middelen daarvoor geschikt zijn. Gert Koot gaf aan dat de gadgets waarmee je via spraak met het internet kunt communiceren en apparaten kunt bedienen, een hoge vlucht gaan nemen. Dat betekent dat wij ons steeds meer op de spreektaal moeten richten en minder op tekst en beeld. Hoewel Koot dus voorspelde dat het in de toekomst vooral een audiowereld wordt, ging Gert de Graaf, trainer in beeldtaal, juist in op de combinatie van beeld en woord. Bijvoorbeeld veel nieuwsitems blijven niet bij de mensen hangen, omdat beeld en tekst niet op elkaar zijn afgestemd. Denk eerst vanuit beeld en zoek daar woorden bij, in plaats van andersom is zijn advies. De uitdaging is om datgene wat je op beelden niet ziet met relevante informatie te ondersteunen. En plaats bijvoorbeeld wat van belang is rechts in het scherm, omdat het rechteroog dominant is.

Betteke van Ruler stelde dat je niet langer louter gebruik kunt maken van wat je hebt geleerd over communicatie. Je moet meer luisteren naar de omgeving en dat duiden voor de organisatie. Volgens Gerald Morsinkhoff wordt de psychologie van de communicatie steeds meer van belang. In hoeverre ben je je bewust van je eigen grondhouding en eventueel bereid daarvan af te stappen? Wat denkt de ander? Op welk niveau is hij bezig? Gaan we wel vanuit hetzelfde kader aan het werk? Zo nee, dan wordt het lastig communiceren. Claudia Kolk gaf in haar workshop aan dat je niet vanuit je vooroordelen te werk moet gaan, maar zonder oordelen de ander tegemoet moet treden. Zo kun je het vertrouwen winnen en tot een verbinding komen.

Lege stoel

Ex-politicus en kinderboekenschrijver Jan Terlouw gebruikte geen powerpoint bij zijn presentatie. Zijn stem en zijn lichaamshouding waren voldoende om een zaal volledig aan zich te binden. Terlouw vroeg zich af hoe het toch mogelijk was dat in de Eerste Wereldoorlog de hoge officieren, toch intelligente mensen, jarenlang volhardden om miljoenen jonge jongens de dood in te jagen, zonder ook maar enige kans op een overwinning. Waarom kon men niet afstand nemen van het eigen gelijk en zo de oorlog snel beëindigen? Hij memoreerde zijn optreden bij de Wereld Draait Door, waarna hij zelf verbaasd was dat er een mediastorm ontstond met als thema ‘vertrouwen’. Terlouw riep op tot medemenselijkheid (broederschap…) en dat we moeten denken aan de volgende generatie. In iedere bestuurskamer moet daarom een lege stoel komen te staan, als symbool voor de volgende generatie. Bij iedere bestuursbeslissing moet dan worden bedacht: wat betekent dit voor de mensen op die stoel? Terlouw citeerde enkele Latijnse spreekwoorden en legde uit dat hij die van zijn vader had geleerd, die het op zijn beurt weer van een classicus had geleerd. Illustrerend dat docenten belangrijk zijn om mensen te enthousiasmeren en meer mee te geven dan de lesstof. Bij het vertellen van dit gedeelte kreeg hij tranen in de ogen. Een deelneemster vertelde ons later: ‘Daar kreeg ik zelf tranen van in mijn ogen. Hier zit de wereld op te wachten. Op authentieke verhalen.’

Alchemist

Ook wij mochten een presentatie geven op het hoofdpodium. Kern van ons verhaal ‘Van alchemist tot ethisch communicatieprofessional’: Als een soort alchemist mooie beelden brouwen om vertrouwen te ontvangen, werkt niet. Pas als een organisatie betrouwbaar is, zullen belangstellenden vertrouwen geven. Door het glazen-huis-effect komen mensen alles te weten en ze reageren snel. Daarom moet alles van de organisatie op orde zijn. Voor een communicatieprofessional ligt hier een uitgelezen kans. Die kan goed inschatten wat er in de buitenwereld leeft en wat voor impact een fout van de organisatie kan hebben. Hiermee krijgt de communicatieprofessional een nieuwe rol: hij is het geweten van de organisatie. Dat betekent ook dat je buiten het eigen vakgebied moet treden en moet helpen de organisatie betrouwbaar te maken. Is de organisatie op orde, dan (pas) kun je met communicatie aan de slag om het vertrouwen te vergroten. Hoe je ook communiceert, hou je altijd aan de feiten en neem altijd het belang van de ontvanger in acht. Bij zowel het betrouwbaar maken van de organisatie als bij het communiceren om het vertrouwen te vergoten, moet jeethische principes toepassen.

Vlekkeloos

Onze duo-presentatie verliep niet geheel vlekkeloos. Het ging niet altijd even vlot en door tijdgebrek (of een verkeerde tijdsplanning van ons) konden we eerder genoemde kernboodschap niet goed genoeg voor het voetlicht krijgen. Zo werd dit inzicht niet het gesprek van de dag waarop we hadden gehoopt. Maar ja, zoals we ook in ons boek ‘Communicatie en Ethiek’’ beweren, moet je je eigen tekortkomingen durven vertellen, dus bij deze. We hebben ervan geleerd enondanks het haperende optreden, hadden wij zelf een prima dag. In de workshop bespraken we met de deelnemers een aantal casussen, waarbij we hun ethische dilemma’s voorlegden. Enthousiast werd hierop gereageerd en dat leverde veel verdieping van de materie op. Zo liet een docent van de Hanzehogeschool die bij de workshop aanwezig was het volgende weten: Interessant om te zien hoe anders mensen de norm stellen voor wat wel en niet kan.’

Kanteling

Het is goed dat er bijeenkomsten zijn zoals deze. Overigens uitstekend georganiseerd door Arjan van Leeuwen en zijn vrijwilligers. Als ergens stil is gestaan bij het feit dat we meer aan vertrouwen moeten werken, dan was het in Groningen. Als alle sprekers het erover eens zijn dat we uit een ander vaatje moeten gaan tappen, dan zou deze bijeenkomst wel eens de aftrap kunnen zijn van een kanteling binnen ons vakgebied. Maar dat weten we natuurlijk pas over over een tijdje; waarvan akte.

Jan en Nico


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *